Araç piyasasında uzun süredir konuşulan hurda teşviki ve ÖTV indirimi düzenlemeleri yeniden gündemin üst sıralarına yükseldi. 25 yaşını aşmış araçların ekonomiye kazandırılması ve trafikteki yaşlı araç sayısının azaltılması amacıyla yeni bir düzenleme üzerinde çalışıldığı yönündeki iddialar vatandaşların ilgisini çekiyor. Öte yandan Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından hazırlıkları sürdürülen "İlk Arabam Yerli Otomobil Aile Destek Programı" kapsamında, özellikle üç ve üzeri çocuk sahibi ailelere yönelik destek modelleri üzerinde durulduğu belirtiliyor. Düzenlemenin hayata geçip geçmeyeceği ve kapsamının ne olacağı ise yakından takip ediliyor.
Hurda teşviki düzenlemesi, 25 yaş ve üzerindeki taşıtların geri dönüşüme verilmesi karşılığında Türkiye’de üretilen yeni araçların bir defaya mahsus Özel Tüketim Vergisi’nden muaf tutulmasını öngörüyor. MHP Kayseri Milletvekili İsmail Özdemir tarafından hazırlanan teklif, 20 Kasım 2024’te Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığına sunuldu. 2/2697 esas numarasıyla kayda alınan Özel Tüketim Vergisi Kanunu’nda değişiklik teklifi, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonuna sevk edildi. Haziran 2026 itibarıyla teklifin resmî durumu “komisyonda” olarak görülüyor.
Bu nedenle hurda teşviki henüz Meclis Genel Kurulunda kabul edilmedi ve yürürlüğe girmedi. Araç sahipleri açısından başvuru tarihi, uygulama yöntemi veya kapsama girecek araç modelleri de kesinleşmedi.
Kanun teklifinde yer alan temel düzenlemeler şöyle:
Geri dönüşüme verilecek taşıtın 25 yaş veya üzerinde olması,
Yeni alınacak taşıtın Türkiye’de üretilmiş olması,
ÖTV muafiyetinden yalnızca bir defa yararlanılması,
Düzenlemenin kanunun yayımlandığı tarihte yürürlüğe girmesi.
Teklif metninde yeni aracın fiyatına, motor hacmine veya belirli bir yerlilik oranına ilişkin ayrıntılı bir sınırlama bulunmuyor. Bu başlıklardaki nihai şartların ancak teklifin komisyon görüşmeleri sırasında değiştirilmesi veya ikincil düzenlemelerle belirlenmesi mümkün olacak.
Düzenlemeyle hangi hedefler amaçlanıyor?
Teklifin gerekçesinde, Türkiye’deki eski araçların trafikten ve ekonomiden çekilmesi hedefleniyor. Düzenlemeyle ulaşılmak istenen amaçlar şu şekilde sıralanıyor:
Yaşlı araçların geri dönüşüme kazandırılması,
Trafik ve ulaşım güvenliğinin artırılması,
Türkiye’de üretilen araçlara yönelik talebin desteklenmesi.
Ancak söz konusu hedefler henüz yürürlükteki bir teşvik programına dönüşmüş değil. Kanun teklifinin uygulanabilmesi için komisyon ve Genel Kurul süreçlerinin tamamlanması gerekiyor.
İlk Arabam programı ayrı bir çalışma
Kamuoyunda hurda teşvikiyle birlikte anılan “İlk Arabam Yerli Otomobil Aile Destek Programı”, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının 2030 Sanayi ve Teknoloji Stratejisi’nde yer alan ayrı bir çalışma niteliği taşıyor.
Programla özellikle üç veya daha fazla çocuğu bulunan ailelerin yerli otomobile erişiminin kolaylaştırılması hedefleniyor. Düşük gelir gruplarının satın alma gücüne uygun, uzun vadeli finansman seçeneklerinin geliştirilmesi planlanıyor.
Bununla birlikte programın kesin başvuru şartları, ödeme seçenekleri, başlama tarihi ve kapsama alınacak otomobiller henüz ilan edilmiş değil. Programın doğrudan ÖTV muafiyeti sağlayacağına ilişkin yürürlüğe girmiş bir yasal düzenleme de bulunmuyor.